1.Büyük Patlama (big bang):
Galaksilerin şimdiki konumları ve hızları, "büyük patlama" olarak bilinen, başlangıçtaki ani ve şiddetli bir akımın sonucudur.
Büyük patlama, evrenin ve zamanın başlangıcını belirtir.
Büyük patlama, boş evrende bir patlama değil, tüm evreni kapsar. Bir anda her yerde meydana gelmiştir.
2.Gaz, Toz, Bulut (Moleküler Bulutlar):
Yıldızlar, dev gaz ve toz bulutlarından oluşmaktadırlar ve bu bulutlara moleküler bulutlar denir. Moleküler bulut terimi burada moleküllerin oluşması nedeniyle kullanılmaktadır. Büyük miktardaki gaz ve toz molekülleri, gökadamızda bulunan yıldızlardan yayınlanan UV ışınımının ulaşmasını bir kalkan gibi engeller.
3.Proto Yıldız:
Yıldızlar, yıldızlararası maddeden oluşurlar. Gaz elementlerinin herhangi bir şekilde belli bir anda etraflarını saran elementlerin yoğunluğundan daha yüksek bir yoğunluk kazandıkları farzedilir ve böylece bu elementlerin kendi gravitasyonel çekimleri ile büzülmeye başladıkları düşünülebilir. Gazın yoğunluğu yeterli derecede yüksek hale gelince bu cisme "proto yıldız" denir.
Kahverengi Cüce :
Hem yıldız hem de gezegen özelliklerine sahip gök cisimleridir. Parçalanan yıldızlararası bulutlar çekimsel büzülmeye uğrar ve gravitasyon sonucu yaklaşık olarak 0,1 Güneş kütlesinden daha küçük bir kütle ortaya çıkar. Fiziksel özellikleri ve bunların sonucunda geçirdikleri evrim süreci bakımından yıldızlar ile gezegenler arasında yer alan gök cisimleri olarak sınıflandırılırlar. En küçük kütleli ve en soğuk yıldızdan daha küçük kütleli ve soğuk olan kahverengi cüceler , en büyük kütleli ve en sıcak gezegenden bile daha büyük kütleli ve sıcak olabilirler. İlk gözlemsel keşifleri 1995’te olmuştur. Kızılötesi kameralarla kolay gözlemlenirler.
T Tauri Yıldızı :
“Değişen yıldızlar” sınıfında yıldızlardır. Genç yıldız olarak kabul edilirler. ~1milyon yıl gibi kısa bir ortalama yaşam süresine sahiptirler. Yıldız yüzeyinden uzaya çok yoğun madde salımı olmaktadır. T Tauri’lerin ışığında hızlı değişimler olur. Yoğun yıldızlar arası gaz bulutlarının bulunduğu yerlerde görülürler.
Anakol Yıldızı :
E.Hertzsprung ve H.N.Russell tarafından geliştirilen H - R diyagramında yıldız gruplarından anakol denilen gruba giren yıldızlardır. Parlaklık ve yüzey sıcaklığı esas alınarak yapılan bu sınıflandırmada anakol yıldızları, merkezlerinde hidrojeni yakıp helyuma çevirirler. Bu yıldızlar hidrojen yakıtlarını bitirdiklerinde dev yıldızlar grubuna girecek şekilde genişlerler (kırmızı dev), sonra da beyaz cüce haline gelirler. Yıldızların çoğu anakol grubuna girer ve evrim süreçlerinin büyük kısmını anakol yıldızı olarak geçirirler. ( HR diagramında belli bir çizgi üzerinde kümelenmişlerdir. En anakol yıldızı Güneş’imiz )
Alt Dev :
Hertzsprung - Russell (HR) diagramında gösterimlerine göre F , G ve K spektral tipi yıldızlarla devler arasında kalan diğer dev sınıfındaki yıldızlardır. Yani yüzey sıcaklığı nisbeten diğerlerine göre düşük olan anakol yıldızlarıyla ışınım gücü yüksek devler arasında bulunan gruptur (~ 100 Lgüneş).
Süper Dev :
Aslında HR diyagramında ışınım güçlerine göre parlak – çok parlak – çok fazla parlak süper devler şeklinde ayrılırlar. Işınım güçleri ~ 100bin - 1milyon Lgüneş arasındadır. Kütleleri Güneş’in 100 katı kadar büyük olabilen bu büyük yıldızların en tanınanları arasında Deneb ve Rigel vardır. (Deneb’in parlaklığı , Güneş’in 200 bin katından fazladır.)
Sarı Dev :
Çok büyük kütleli ve parlak yıldızlar yaşam evrelerinde Mavi Dev’den Kırmızı Dev’e dönüşürken geçirdiği evrede “Sarı Dev” olarak gözlemlenir adlandırılırlar. Dev yıldızlar, Sarı Dev aşamasında daha uzun ve kararlı bir dönemdedirler. Bulgulara göre yıldızın bu aşamada Kırmızı Dev olmadan yaşamı kolay kolay son bulmaz.
Kırmızı Dev :
Belli bir grup kütleye sahip yıldızların yaşam sürelerinin sonlarına doğru merkezindeki hidrojen tükenir ve çekirdek büzülmeye başlar. Dış katmanlarında nükleer reaksiyonlar devam ederek H , He’a dönüşür , yıldız genişler ve yüzeyi soğur. Bu sırada kırmızı dev olarak gözlemlenir. En tanınmış kırmızı devler arasında Betelguese ve Antares sayılabilir.
Kahverengi Cücelerden itibaren Engin Yazıcı hazırlamıştır.
